09/01/2026 ( 18 ผู้เข้าชม )
บทสรุปข้อกฎหมาย: การจัดการปัญหาต้นไม้เพื่อนบ้านล้ำเขตที่ดิน (https://www.facebook.com/share/v/1NB2yM3Kqo)
เอกสารฉบับนี้สังเคราะห์ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกรณีต้นไม้ของเพื่อนบ้านรุกล้ำเข้ามาในเขตที่ดิน ซึ่งเป็นสาเหตุของข้อพิพาทที่พบบ่อย โดยอาศัยหลักกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทยเป็นพื้นฐาน ประเด็นสำคัญแบ่งออกเป็น 3 กรณีหลัก ได้แก่ กิ่งไม้ รากไม้ และดอกผล ข้อสรุปที่สำคัญที่สุดคือ การดำเนินการใดๆ ต้องเป็นไปตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดเพื่อหลีกเลี่ยงความผิดทางอาญา โดยสรุปได้ดังนี้:
1. กิ่งไม้: ห้ามตัดโดยพลการ ต้องแจ้งให้เจ้าของต้นไม้ดำเนินการก่อน หากเจ้าของเพิกเฉย จึงจะมีสิทธิ์ตัดได้เอง
2. รากไม้: สามารถตัดได้ทันทีโดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า หากรากไม้นั้นสร้างความเสียหายแก่ทรัพย์สิน
3. ดอกผล: ห้ามเก็บหรือสอยจากต้นโดยเด็ดขาดแม้ว่าจะยื่นล้ำเข้ามาในเขตแดนของเรา แต่หากผลไม้ร่วงหล่นลงในที่ดินของเราเองตามธรรมชาติ จะถือเป็นสิทธิ์ของเรา
การทำความเข้าใจข้อกฎหมายเหล่านี้เป็นสิ่งจำเป็นในการรักษาสัมพันธภาพอันดีกับเพื่อนบ้านและหลีกเลี่ยงข้อพิพาททางกฎหมายที่ไม่จำเป็น
--------------------------------------------------------------------------------
การวิเคราะห์ข้อบังคับทางกฎหมายโดยละเอียด
ข้อพิพาทเรื่องต้นไม้เพื่อนบ้านเป็นปัญหาที่ละเอียดอ่อนและมีกฎหมายเข้ามาเกี่ยวข้องโดยตรง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ได้วางกรอบกติกาไว้อย่างชัดเจนเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยสามารถจำแนกการจัดการตามส่วนต่างๆ ของต้นไม้ได้ 3 ส่วนดังนี้
1. กรณี กิ่งไม้ (Overhanging Branches)
เมื่อกิ่งไม้ของเพื่อนบ้านยื่นล้ำเข้ามาในเขตที่ดินของเรา และก่อให้เกิดความเดือดร้อนรำคาญ เช่น ใบไม้ร่วงหล่นจำนวนมาก กฎหมายได้กำหนดขั้นตอนการดำเนินการที่ชัดเจนไว้
* ข้อห้าม: ห้ามใช้เลื่อยหรืออุปกรณ์อื่นใดตัดกิ่งไม้ที่ล้ำเข้ามาในทันทีโดยเด็ดขาด การกระทำดังกล่าวอาจเข้าข่ายความผิดฐาน "ทำให้เสียทรัพย์"
* ขั้นตอนที่ถูกต้อง:
1. การบอกกล่าว: เจ้าของที่ดินที่ได้รับผลกระทบจะต้อง "บอกกล่าว" ให้เจ้าของต้นไม้เป็นผู้ตัดกิ่งไม้นั้นออกไปก่อน โดยควรให้เวลาพอสมควรแก่เจ้าของต้นไม้ในการดำเนินการ
2. การใช้สิทธิ์ตัดเอง: หากได้บอกกล่าวแล้ว แต่เจ้าของต้นไม้ยังคงเพิกเฉยหรือไม่ดำเนินการตัดออกไป เจ้าของที่ดินที่เดือดร้อนจึงจะมีสิทธิ์ในการตัดกิ่งไม้ส่วนที่ล้ำเข้ามาได้ด้วยตนเอง
* หลักกฎหมาย: อ้างอิงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1347
2. กรณี รากไม้ (Encroaching Roots)
ในกรณีที่รากไม้ของเพื่อนบ้านชอนไชหรือเลื้อยเข้ามาในเขตที่ดินและสร้างความเสียหาย เช่น ทำให้พื้นปูนหรือกำแพงแตกร้าว กฎหมายให้สิทธิ์ในการจัดการที่แตกต่างจากกรณีกิ่งไม้
* สิทธิ์ในการดำเนินการ: เจ้าของที่ดินที่ได้รับความเสียหายมีสิทธิ์ตัดรากไม้ส่วนที่รุกล้ำเข้ามาได้ทันที
* เงื่อนไข: ไม่จำเป็นต้องบอกกล่าวให้เจ้าของต้นไม้ทราบล่วงหน้า สามารถจัดการได้เลย
* หลักกฎหมาย: อ้างอิงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1347
สำหรับดอกผลของต้นไม้ (เช่น มะม่วง) ที่ยื่นล้ำเข้ามาในเขตที่ดินของเรา ถือเป็นประเด็นที่สร้างความเข้าใจผิดบ่อยครั้ง ซึ่งกฎหมายได้กำหนดเรื่องกรรมสิทธิ์ไว้อย่างชัดเจน
* ข้อห้าม: ห้ามสอย เด็ด หรือเก็บผลไม้ที่ยังอยู่บนต้นโดยเด็ดขาด แม้ว่ากิ่งก้านจะยื่นล้ำเข้ามาอยู่เหนือที่ดินของเราก็ตาม การกระทำดังกล่าวถือเป็นความผิดฐาน "ลักทรัพย์" เนื่องจากผลไม้ที่ยังติดอยู่กับต้นถือเป็นทรัพย์สินของเจ้าของต้นไม้
* ข้อยกเว้นและกรรมสิทธิ์:
1. การร่วงหล่นตามธรรมชาติ: หากดอกผลนั้นร่วงหล่นลงสู่พื้นดินในเขตที่ดินของเราเอง "ตามธรรมชาติ" ดอกผลเหล่านั้นจะตกเป็นกรรมสิทธิ์ของเจ้าของที่ดินที่ผลไม้หล่นลงมา และสามารถเก็บไปบริโภคได้
2. การทำให้ร่วง: การกระทำใดๆ ที่จงใจทำให้ผลไม้ร่วงหล่น เช่น การใช้ไม้ไปสอยให้ร่วง ไม่ถือว่าเป็นการร่วงหล่นตามธรรมชาติ และยังคงเป็นความผิด
* หลักกฎหมาย: อ้างอิงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1348
สรุปแนวทางปฏิบัติและข้อควรจำ
เพื่อหลีกเลี่ยงข้อพิพาทและความผิดทางกฎหมาย การทำความเข้าใจและปฏิบัติตามหลักเกณฑ์เป็นสิ่งสำคัญที่สุด สามารถสรุปเป็นหลักการที่เข้าใจง่ายได้ดังนี้
กรณีปัญหา แนวทางปฏิบัติที่ถูกต้อง ความผิดหากปฏิบัติไม่ถูกต้อง
กิ่งไม้ ต้องบอกกล่าวก่อน หากเจ้าของเพิกเฉยจึงจะตัดได้ ความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์
รากไม้ ตัดได้เลย โดยไม่ต้องบอกกล่าว (หากสร้างความเสียหาย) -
ดอกผล ต้องรอให้ร่วงเอง ตามธรรมชาติในที่ดินของเรา ความผิดฐานลักทรัพย์ (หากสอยจากต้น)
การสื่อสารด้วยเหตุผลและความเข้าใจในข้อกฎหมายเป็นเครื่องมือที่ดีที่สุดในการรักษาสัมพันธภาพกับเพื่อนบ้านและทำให้สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข
หน้าหลัก
ข้อมูลทั่วไป (open data)
ประกาศจัดซื้อจัดจ้าง
ติดต่อหน่วยงาน
E-service
